RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 61 lit. c) i art. 67 ust. 2,

uwzględniając wniosek Komisji[1],

uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego[2],

uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego[3],

a także mając na uwadze, co następuje:

(1)       Wspólnota postawiła sobie za cel utrzymanie i rozwijanie Unii Europejskiej jako przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, w której zapewnia się swobodny przepływ osób. W celu stopniowego tworzenia tej przestrzeni Wspólnota musi przyjąć w szczególności środki w dziedzinie współpracy sądowej w sprawach cywilnych, niezbędne dla należytego funkcjonowania rynku wewnętrznego.

(2)       Z tego względu Komisja przyjęła już liczne środki, w tym rozporządzenie Rady (WE) nr 1348/2000 z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie doręczania dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych lub handlowych w Państwach Członkowskich[4], rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych[5], decyzję Rady 2001/470/WE z dnia 28 maja 2001 r. ustanawiającą Europejską Sieć Sądową w sprawach cywilnych i handlowych[6], rozporządzenie Rady (WE) nr 1206/2001 z dnia 28 maja 2001 r. w sprawie współpracy między sądami Państw Członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych[7], rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000[8], oraz rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych[9].

(3)       Na posiedzeniu w Tampere w dniach 15-16 października 1999 r. Rada Europejska określiła ustanowienie szczególnych, wspólnych zasad obowiązujących w postępowaniu sądowym w celu uproszczenia i przyspieszenia rozstrzygania sporów transgranicznych dotyczących w szczególności wierzytelności alimentacyjnych. Rada Europejska zaleciła również zniesienie środków tymczasowych wymaganych, aby umożliwić uznanie i wykonanie w danym Państwie Członkowskim orzeczenia sądowego wydanego w innym Państwie Członkowskim.

(4)       Dnia 30 listopada 2000 r. przyjęty został program działań służących wdrażaniu zasady wzajemnego uznawania orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych[10], wspólny dla Komisji i Rady.

(5)       Na posiedzeniu w Brukseli w dniach 4-5 listopada 2004 r. Rada Europejska przyjęła nowy program, zwany „Programem Haskim”, noszący tytuł „Wzmacnianie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii Europejskiej”.

(6)       W dniach 2-3 czerwca 2005 r. Rada i Komisja przyjęły wspólny plan działania, który przekłada cele Programu Haskiego na konkretne działania i który przewiduje konieczność przyjęcia wniosków w sprawie zobowiązań alimentacyjnych.

(7)       Należy umożliwić wierzycielowi alimentacyjnemu uzyskanie w danym Państwie Członkowskim orzeczenia, które automatycznie będzie miało zapewnioną taką samą wykonalność w każdym innym Państwie Członkowskim i którego wykonanie zostanie uproszczone i przyśpieszone.

(8)       Aby osiągnąć ten cel i zapewnić obywatelom szerszy dostęp do mających zastosowanie norm prawnych, należy zebrać w jednym instrumencie prawnym wszystkie środki niezbędne do egzekucji należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych na obszarze Wspólnoty. W niniejszym rozporządzeniu należy zatem zawrzeć przepisy dotyczące kolizji jurysdykcji, kolizji przepisów prawnych, wykonalności i wykonywania orzeczeń sądów zagranicznych oraz współpracy.

(9)       Zakres stosowania niniejszego rozporządzenia musi obejmować wszystkie zobowiązania alimentacyjne wynikające ze stosunków rodzinnych lub stosunków mających zbliżone skutki, tak aby zapewnić równe traktowanie wszystkich wierzycieli alimentacyjnych.

(10)     Przepisy odnoszące się do właściwości międzynarodowej różnią się nieznacznie od przepisów obecnie stosowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001. Aby zapewnić jak najlepszą ochronę interesów wierzycieli alimentacyjnych oraz aby przyczynić się do prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości na obszarze Unii Europejskiej, przepisy te muszą być jasne i obejmować wszystkie przypadki, w których istnieje wystarczający związek między sytuacją stron i danym Państwem Członkowskim. Fakt, że miejsce stałego zamieszkania pozwanego znajduje się w państwie niebędącym Państwem Członkowskim Unii Europejskiej, nie może dłużej być przyczyną wyłączenia norm wspólnotowych, nie należy też pozostawiać możliwości odesłania do systemu prawa krajowego.

(11)     Strony powinny mieć możliwość wyboru za obopólną zgodą właściwego sądu, z wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych wobec dziecka małoletniego, aby zapewnić ochronę „słabszej stronie”.

(12)     Należy kontynuować stosowanie jasnego i skutecznego mechanizmu w celu rozstrzygnięcia kwestii zawisłości sprawy i kwestii spraw wiążących się ze sobą.

(13)     Przepisy kolizyjne należy stosować wyłącznie w odniesieniu do zobowiązań alimentacyjnych – zadaniem tych przepisów nie jest określenie prawa właściwego dla ustalenia stosunków rodzinnych, na których opierają się zobowiązania alimentacyjne.

(14)     Prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel alimentacyjny, musi pozostać prawem dominującym, tak jak w obowiązujących instrumentach międzynarodowych, ale w następnej kolejności musi obowiązywać prawo miejsca siedziby sądu, gdyż w tej konkretnej dziedzinie umożliwia ono często rozstrzyganie sporów w prostszy, szybszy i mniej kosztowny sposób.

(15)     W przypadku gdy żadne z wymienionych wyżej praw nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych, musi istnieć możliwość stosowania prawa innego państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne są ściśle związane. Mowa tu w szczególności, choć nie wyłącznie, o państwie, którego obie strony są obywatelami.

(16)     Stronom należy zezwolić pod pewnymi warunkami na wybór prawa właściwego, tak aby do celów postępowania mogły wybrać prawo miejsca siedziby sądu. Ponadto należy im umożliwić uzgodnienie prawa właściwego w ugodzie poprzedzającej wszelki spór sądowy, jednak wyłącznie w przypadku zobowiązań alimentacyjnych, które nie są należne dzieciom lub słabszym osobom pełnoletnim; zresztą wybór ten powinien zostać ograniczony do określenia tylko niektórych praw.

(17)     Należy zapewnić dłużnikowi ochronę przed zastosowaniem określonego prawa w przypadkach, gdy stosunek rodzinny stanowiący uzasadnienie dla uzyskania świadczeń alimentacyjnych nie jest powszechnie uważany za zasługujący na uprzywilejowane traktowanie. Ewentualne przykłady takich stosunków to w szczególności stosunki między krewnymi w linii bocznej lub osobami spowinowaconymi, przypadek zobowiązań alimentacyjnych zstępnych względem wstępnych lub utrzymanie obowiązku wsparcia po rozwiązaniu małżeństwa.

(18)     Orzeczenia wydane w danym Państwie Członkowskim w zakresie zobowiązań alimentacyjnych muszą być uznawane i wykonalne we wszystkich innych Państwach Członkowskich bez konieczności zastosowania dodatkowej procedury. W celu zniesienia wszelkich środków tymczasowych należy dokonać minimalnej harmonizacji przepisów obowiązujących w postępowaniu sądowym. Harmonizacja ta powinna gwarantować przestrzeganie wymogów sprawiedliwego procesu zgodnie z normami wspólnymi dla wszystkich Państw Członkowskich.

(19)     Należy umożliwić szybkie i skuteczne wykonanie w jakimkolwiek Państwie Członkowskim orzeczenia w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych wydanego w innym Państwie Członkowskim. Wierzyciele alimentacyjni muszą mieć w szczególności możliwość korzystania z bezpośredniego pobierania należnych świadczeń z wynagrodzenia za pracę lub z rachunków bankowych dłużników.

(20)     Dokumenty urzędowe i ugody między stronami wykonalne w danym Państwie Członkowskim powinny być traktowane jako odpowiednik orzeczeń.

(21)     Aby ułatwić egzekucję należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych, należy ustanowić w Państwach Członkowskich organy centralne zajmujące się współpracą, zarówno w celach ogólnych, jak i w odniesieniu do poszczególnych przypadków. Organy te powinny przekazywać sobie informacje w celu zlokalizowania dłużników oraz oszacowania ich majątku i środków finansowych, przestrzegając przy tym w pełni wymogów odnoszących się do ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych zgodnie z dyrektywą 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych[11].

(22)     Niniejsze rozporządzenie respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w szczególności w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie ma w szczególności na celu zapewnienie pełnego poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, ochrony danych osobowych, przestrzegania praw dziecka oraz zagwarantowanie możliwości wniesienia do niezależnego i bezstronnego sądu lub trybunału skutecznego środka zaskarżenia w celu odwołania się zgodnie z art. 7, 8, 24 i 47 Karty.

(23)     Na mocy art. 2 decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji[12], należy przyjąć środki niezbędne do wykonania niniejszego rozporządzenia zgodnie z procedurą doradczą przewidzianą w art. 3 tej decyzji.

(24)     Niniejsze rozporządzenie musi zastąpić wcześniej przyjęte instrumenty wspólnotowe dotyczące tej samej dziedziny. W celu ujednolicenia i uproszczenia obowiązujących norm prawnych, niniejsze rozporządzenie ma ponadto pierwszeństwo przed pozostałymi instrumentami międzynarodowymi mającymi zastosowanie w tej dziedzinie w Państwach Członkowskich.

(25)     Zważywszy, że cele proponowanego działania, a mianowicie ustanowienie szeregu środków umożliwiających skuteczną egzekucję należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych na obszarze Unii Europejskiej, nie mogą zostać zrealizowane w sposób zadowalający przez Państwa Członkowskie, mogą zatem zostać lepiej zrealizowane na poziomie wspólnotowym, Wspólnota może przedsięwziąć środki, zgodnie z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wyżej wspomnianym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza zakres konieczny do osiągnięcia tych celów.

(26)     [Zjednoczone Królestwo oraz Irlandia, zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wyraziły życzenie przyjęcia i stosowania niniejszego rozporządzenia.]

(27)     Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej oraz do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i dlatego nie podlega zobowiązaniom wynikającym ze stosowania rozporządzenia, ani nie jest objęta jego stosowaniem,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:

Rozdział I

Zakres stosowania i definicje

Artykuł 1

Zakres stosowania

1.           Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zobowiązań alimentacyjnych wynikających ze stosunków rodzinnych lub stosunków, które, zgodnie z prawem dla nich właściwym, mają zbliżone skutki.

2.           W niniejszym rozporządzeniu „Państwo Członkowskie” oznacza każde Państwo Członkowskie z wyjątkiem Danii [, Zjednoczonego Królestwa i Irlandii].

Artykuł 2

Definicje

Do celów niniejszego rozporządzenia następujące pojęcia mają niżej określone znaczenie:

(1)               „sąd” – wszystkie organy Państw Członkowskich właściwe do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych;

(2)               „sędzia” – sędzia lub urzędnik posiadający uprawnienia równoważne do uprawnień sędziego w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych;

(3)               „orzeczenie” – orzeczenie wydane w sprawie dotyczącej zobowiązań alimentacyjnych przez sąd Państwa Członkowskiego niezależnie od nazwy orzeczenia, takie jak wyrok, nakaz, postanowienie czy zarządzenie, jak również postanowienie w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania wydane przez urzędnika sądowego;

(4)               „dokument urzędowy”:

a)      dokument sporządzony lub zarejestrowany oficjalnie jako dokument urzędowy dotyczący zobowiązań alimentacyjnych i którego moc prawna:

(i)      dotyczy podpisu i treści dokumentu urzędowego oraz

(ii)      została ustanowiona przez organ publiczny lub wszelki inny organ uprawniony w tym celu przez Państwo Członkowskie pochodzenia, lub

b)      umowa w sprawie zobowiązań alimentacyjnych zawarta z organami administracyjnymi lub poświadczona przez nie.

(5)               „Państwo Członkowskie pochodzenia” – Państwo Członkowskie, w którym wydano orzeczenie podlegające wykonaniu;

(6)               „Państwo Członkowskie wykonania” – Państwo Członkowskie, w którym orzeczenie ma zostać wykonane;

(7)               „sąd pochodzenia” – sąd, który wydał orzeczenie podlegające wykonaniu;

(8)               „wierzyciel” – każda osoba fizyczna, której należne są świadczenia alimentacyjne lub która rości sobie prawo do świadczeń alimentacyjnych;

(9)               „dłużnik” – każda osoba fizyczna, która jest zobowiązana do uiszczania świadczeń alimentacyjnych lub względem której wysuwane są roszczenia dotyczące świadczeń alimentacyjnych.

Rozdział II

Właściwość sądowa

Artykuł 3

Właściwość ogólna

Sądem właściwym do rozpoznania spraw dotyczących zobowiązań alimentacyjnych w Państwach Członkowskich jest:

a)      sąd miejsca stałego zamieszkania pozwanego lub

b)      sąd miejsca stałego zamieszkania wierzyciela lub

c)      sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do stanu osobowego w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie, chyba że właściwość ta jest oparta tylko na obywatelstwie jednej ze stron, lub

d)      sąd właściwy do rozpoznania sprawy odnoszącej się do odpowiedzialności rodzicielskiej w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 2201/2003 w przypadku, gdy pozew dotyczący zobowiązań alimentacyjnych towarzyszy tej sprawie.

Artykuł 4

Rozszerzenie właściwości

1.           W przypadku gdy strony, z których przynajmniej jedna ma miejsce stałego zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego, uzgodniły, że dany sąd lub sądy Państwa Członkowskiego powinny rozstrzygać spór już wynikły albo spór mogący wyniknąć w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, dany sąd lub sądy tego Państwa Członkowskiego są właściwe do rozstrzygnięcia tego sporu. O ile strony nie postanowiły inaczej, sąd lub sądy tego Państwa Członkowskiego są wyłącznie właściwe.

2.           Umowa dotycząca właściwości jest zawierana na piśmie. Wszelkie przekazy za pomocą elektronicznego nośnika informacji umożliwiającego trwały zapis umowy są zrównane z formą pisemną.

3.           Jeżeli taka umowa została zawarta przez strony, z których żadna nie ma miejsca stałego zamieszkania na terytorium któregokolwiek Państwa Członkowskiego, to sądy innych Państw Członkowskich nie mogą orzekać w sporze, chyba że określony przez strony sąd lub sądy nie podniosły zarzutu ich niewłaściwości.

4.           Niniejszego artykułu nie stosuje się w przypadku sporu dotyczącego zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci poniżej osiemnastego roku życia.

Artykuł 5

Właściwość w oparciu o stawienie się w sądzie pozwanego

Jeżeli sąd Państwa Członkowskiego nie jest właściwy do rozstrzygania sporu na podstawie art. 3 i 4, staje się właściwy, jeśli pozwany stawi się przed tym sądem. Zasada ta nie ma zastosowania, jeśli pozwany stawi się przed tym sądem, aby podnieść zarzut niewłaściwości, lub jeżeli inny sąd jest na podstawie art. 4 wyłącznie właściwy.

Artykuł 6

Właściwość w pozostałych przypadkach

W przypadku gdy żaden sąd nie jest właściwy do rozstrzygania sporu na mocy art. 3-5, właściwe są następujące sądy:

a)      sądy Państwa Członkowskiego, którego obywatelstwo posiada zarówno wierzyciel jak i dłużnik, lub

b)      w przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami – sądy Państwa Członkowskiego, na którego terytorium znajduje się ostatnie wspólne miejsce stałego zamieszkania małżonków, jeżeli mieszkali oni w tym miejscu jeszcze w roku poprzedzającym wytoczenie powództwa.

Artykuł 7

Zawisłość sporu

1.           Jeżeli przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisły spory dotyczące tych samych zobowiązań alimentacyjnych, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, z urzędu zawiesza postępowanie do czasu stwierdzenia właściwości sądu, przed którym najpierw wytoczono powództwo.2.           Jeżeli stwierdzona zostanie właściwość sądu, przed którym najpierw wytoczono powództwo, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, stwierdza brak swej właściwości i sprawę przekazuje do sądu właściwego.

Artykuł 8

Sprawy wiążące się ze sobą

1.           W przypadku, gdy przed sądami różnych Państw Członkowskich zawisły spory wiążące się ze sobą, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, może zawiesić postępowanie.

2.           Jeżeli spory te zawisły w pierwszej instancji, sąd, przed którym wytoczono powództwo później, może również na wniosek jednej ze stron uznać swą niewłaściwość, pod warunkiem że sąd, przed którym najpierw wytoczono powództwo, jest właściwy do rozstrzygnięcia odnośnych sporów oraz że prawo tego sądu zezwala na ich połączenie.

3.           Sporami wiążącymi się ze sobą są w rozumieniu niniejszego artykułu spory, które łączy tak ścisły związek, że istotne jest, aby przygotować rozprawę sądową i wydać orzeczenie w ich sprawie w tym samym czasie w celu uniknięcia rozwiązań, które mogłyby okazać się sprzeczne, gdyby sprawy te były rozstrzygane osobno.

Artykuł 9

Wytoczenie powództwa

Do celów niniejszego rozdziału powództwo uważa się za wytoczone:

a)      w dniu, w którym zostało wniesione do sądu pismo wszczynające postępowanie lub dokument równorzędny, pod warunkiem że powód nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć, aby pismo zostało doręczone pozwanemu, lub

b)      jeśli dokument ma być doręczony przed złożeniem go w sądzie, w dniu, w którym otrzymał go organ odpowiedzialny za doręczenie, pod warunkiem, że powód nie zaniedbał następnie podjęcia kroków, jakie powinien był podjąć w celu złożenia tego dokumentu w sądzie.

Artykuł 10

Środki tymczasowe i środki zabezpieczające

Można wystąpić z wnioskiem do organów sądowych danego Państwa Członkowskiego o podjęcie środków tymczasowych lub środków zabezpieczających przewidzianych w prawie tego Państwa Członkowskiego, nawet jeżeli na mocy niniejszego rozporządzenia to sąd innego Państwa Członkowskiego jest właściwy do rozstrzygania co do istoty sprawy.

Artykuł 11

Badanie właściwości

Jeśli wytoczono powództwo przed sądem Państwa Członkowskiego w sprawie, w której sąd ten nie jest właściwy na mocy niniejszego rozporządzenia, sąd ten stwierdza z urzędu brak swojej właściwości.

Rozdział III

Prawo właściwe

Artykuł 12

Brak skutków w odniesieniu do istnienia stosunków rodzinnych

Przepisy niniejszego rozdziału określają wyłącznie prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych i pozostają bez uszczerbku dla prawa właściwego dla jednego ze stosunków, o których mowa w art. 1.

Artykuł 13

Przepisy podstawowe

1.           Zobowiązania alimentacyjne podlegają prawu państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania wierzyciel.

2.           Prawo miejsca siedziby sądu (lex fori) stosuje się:

a)      jeżeli na mocy prawa określonego zgodnie z ust. 1 wierzyciel nie może uzyskać od dłużnika świadczeń alimentacyjnych lub

b)      jeżeli wierzyciel złoży wniosek o stosowanie prawa miejsca siedziby sądu i jeśli jest to prawo państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania dłużnik.

3.           Jeżeli żadne z praw określonych zgodnie z poprzednimi ustępami nie daje wierzycielowi możliwości uzyskania od dłużnika świadczeń alimentacyjnych i gdy ze wszystkich okoliczności sprawy wynika, że zobowiązania alimentacyjne łączą ścisłe więzi z innym państwem, w szczególności wspólne obywatelstwo wierzyciela i dłużnika, stosuje się prawo państwa, z którym zobowiązania alimentacyjne łączą ścisłe więzi.

Artykuł 14

Wybór prawa właściwego

Nie naruszając przepisów art. 13, wierzyciel i dłużnik mogą:

a)      wybrać dla celów postępowania prawo miejsca siedziby sądu, wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposób w momencie wytoczenie powództwa;

b)      w każdej chwili uzgodnić na piśmie prawo właściwe, za wyjątkiem przypadku zobowiązań alimentacyjnych wobec dzieci poniżej osiemnastego roku życia lub osób pełnoletnich, które nie są w pełni swoich władz umysłowych i w związku z tym nie są w stanie zadbać o swoje interesy (zwanych dalej „słabszymi osobami pełnoletnimi”), oraz pod warunkiem, że wybrane zostanie jedno z następujących praw:

(i)      ich wspólne prawo krajowe w momencie określenia tego prawa;

(ii)      prawo państwa, w którym mają wspólne miejsce stałego zamieszkania, lub państwa, w którym wierzyciel lub dłużnik ma swoje miejsce stałego zamieszkania w momencie określania prawa;

(iii)     prawo właściwe dla ich stosunków majątkowych w momencie określania prawa, w przypadku zobowiązań alimentacyjnych między dwoma osobami, które łączy lub łączył związek małżeński lub związek, który na mocy mającego do niego zastosowanie prawa ma zbliżone skutki.

Artykuł 15

Niestosowanie prawa określonego na wniosek dłużnika

1.           W przypadku zobowiązań alimentacyjnych innych niż zobowiązania alimentacyjne wobec dzieci i słabszych osób pełnoletnich oraz zobowiązania alimentacyjne między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z ich wspólnym prawem krajowym lub, w przypadku braku wspólnego obywatelstwa, zgodnie z prawem państwa, w którym ma miejsce stałego zamieszkania.

2.           W przypadku zobowiązań alimentacyjnych między małżonkami lub byłymi małżonkami dłużnik może przeciwstawić roszczeniom wierzyciela brak zobowiązań alimentacyjnych wobec niego zgodnie z prawem państwa, z którym związek małżeński łączą najściślejsze więzi.

Artykuł 16

Instytucja publiczna

Prawo instytucji publicznej do żądania zwrotu świadczeń wypłaconych na rzecz wierzyciela podlega prawu, które ma zastosowanie do tej instytucji.

Artykuł 17

Zakres prawa właściwego

1.           Prawo właściwe dla zobowiązań alimentacyjnych określa w szczególności:

(a)               istnienie i zakres praw wierzyciela oraz osobę, względem której wierzyciel może te prawa wykonać;

(b)               stopień, w jakim wierzyciel może wnosić o świadczenia alimentacyjne z mocą wsteczną;

(c)               sposób obliczania zobowiązań alimentacyjnych i ich indeksacji;

(d)               przedawnienie i terminy dla wszczęcia postępowania;

(e)               prawo instytucji publicznej, która wypłaciła świadczenia na rzecz wierzyciela, do uzyskania zwrotu świadczeń oraz ograniczenia zobowiązania dłużnika.

2.           Bez względu na treść prawa właściwego przy określaniu kwoty świadczeń alimentacyjnych należy uwzględnić potrzeby wierzyciela i środki finansowe dłużnika.

Artykuł 18

Stosowanie prawa państwa niebędącego Państwem Członkowskim

Prawo wskazane w niniejszym rozporządzeniu ma zastosowanie, nawet jeśli nie jest prawem Państwa Członkowskiego.

Artykuł 19

Przekazanie sprawy lub odesłanie do innego systemu prawnego

1.           Z zastrzeżeniem przepisów ust. 2 stosowanie prawa danego państwa określonego w niniejszym rozporządzeniu oznacza stosowanie obowiązujących przepisów prawa danego państwa z wyłączeniem przepisów prawa prywatnego międzynarodowego.

2.           Jeżeli niniejsze rozporządzenie nakazuje stosowanie prawa państwa niebędącego Państwem Członkowskim i jeśli przepisy prawa prywatnego międzynarodowego tego państwa wskazują na prawo innego państwa, sąd, przed który wytoczono powództwo, stosuje prawo swojego państwa.

Artykuł 20

Porządek prawny

Można odmówić zastosowania przepisu prawa określonego przez niniejsze rozporządzenie jedynie wówczas, gdy takie zastosowanie jest ewidentnie niezgodne z porządkiem prawnym (fr. „ordre public”) miejsca siedziby sądu. Niemniej jednak na tej podstawie nie można odmówić zastosowania przepisu prawa Państwa Członkowskiego określonego w niniejszym rozporządzeniu.

Artykuł 21

Państwa bez jednolitego systemu prawnego

Jeśli Państwo Członkowskie składa się z kilku jednostek terytorialnych posiadających własne przepisy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych, każda z tych jednostek jest uznawana za oddzielny kraj dla celów określenia prawa właściwego zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.

Rozdział IV

Wspólne przepisy dotyczące postępowania sądowego

Artykuł 22

Doręczanie pism sądowych

1.           W przypadku postępowania przed sądem Państwa Członkowskiego pismo wszczynające postępowanie lub dokument równorzędny doręcza się pozwanemu w jeden z następujących sposobów:

a)      doręczenie do rąk własnych, przy czym odbiorca podpisuje potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

b)      doręczenie do rąk własnych za pomocą dokumentu podpisanego przez uprawnioną osobę, która doręczyła pismo, przy czym należy zaznaczyć, że odbiorca otrzymał pismo lub że odmówił jego przyjęcia, nie uzasadniając swojej odmowy, oraz podać datę doręczenia dokumentu;

c)      doręczenie drogą pocztową, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

d)      doręczenie drogą elektroniczną, na przykład za pośrednictwem faksu lub poczty elektronicznej, przy czym odbiorca podpisuje i odsyła potwierdzenie odbioru, na którym widnieje data odbioru;

2.           W celu przygotowania obrony pozwany dysponuje terminem nie krótszym niż 30 dni począwszy od daty otrzymania dokumentu doręczonego zgodnie z ust. 1.

3.           Państwa Członkowskie informują Komisję w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia o stosowanych w nich sposobach doręczania. Państwa Członkowskie zgłaszają Komisji wszelkie zmiany tych informacji.

              Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.

Artykuł 23

Badanie dopuszczalności wszczęcia postępowania

1.           Jeżeli pozwany, który ma miejsce stałego zamieszkania na terytorium Państwa Członkowskiego innego niż Państwo Członkowskie, w którym wytoczono powództwo, nie stawi się przed sądem, sąd właściwy do orzekania zawiesza postępowanie do czasu ustalenia, że pozwany miał możliwość otrzymania pisma wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego zgodnie z art. 22 albo że w tym celu podjęte zostały wszelkie niezbędne kroki.

2.           Jeżeli pozwany, który ma miejsce stałego zamieszkania na terytorium państwa niebędącego Państwem Członkowskim, nie stawi się przed sądem, sąd właściwy do orzekania zawiesza postępowanie do czasu ustalenia, że pozwany miał możliwość otrzymania pisma wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego w czasie umożliwiającym mu przygotowanie obrony albo że w tym celu podjęte zostały wszelkie niezbędne kroki.

3.           Artykuł 15 Konwencji Haskiej z dnia 15 listopada 1965 r. w sprawie doręczania za granicą aktów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych stosuje się, o ile pismo wszczynające postępowanie albo dokument równorzędny był przekazany w trybie tej konwencji.

Artykuł 24

Orzeczenie i jego ponowne zbadanie

1.           W przypadku gdy pozwany nie stawił się przed sądem i

a)      nie ustalono, czy otrzymał pismo wszczynające postępowanie albo dokument równorzędny, lub

b)      nie mógł zakwestionować świadczeń alimentacyjnych z powodu działania siły wyższej lub ze względu na okoliczności wyjątkowe, za które nie ponosi winy,

orzeczenie może zostać wydane, ale pozwany ma prawo złożyć do sądu pochodzenia wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia.

2.           Termin złożenia wniosku o ponowne zbadanie orzeczenia liczony jest począwszy od dnia, w którym zostało ustalone, że pozwany zapoznał się z orzeczeniem i był w stanie podjąć stosowne działania, lub najpóźniej począwszy od dnia, w którym organ odpowiedzialny za wykonanie poinformował go o tym orzeczeniu. Termin ten nie może być krótszy niż 20 dni.

3.           Wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia zawiesza wszystkie środki egzekucyjne podjęte w Państwie Członkowskim.

Rozdział V

Wykonalność orzeczeń

Artykuł 25

Wykonalność

Orzeczenie wydane w danym Państwie Członkowskim i podlegające wykonaniu w tym Państwie Członkowskim jest uznawane i wykonalne w innym Państwie Członkowskim bez potrzeby stwierdzenia wykonalności oraz bez możliwości sprzeciwienia się jego uznaniu.

Artykuł 26

Tymczasowe wykonanie

Orzeczenie wydane w Państwie Członkowskim podlega wykonaniu z mocy prawa bez względu na ewentualne odwołanie się dostępne w prawie krajowym. Nie można nałożyć obowiązku złożenia zabezpieczenia.

Rozdział VI

Wykonanie

Artykuł 27

Postępowanie wykonawcze

Z zastrzeżeniem przepisów niniejszego rozporządzenia postępowanie wykonawcze orzeczeń wydanych w innym Państwie Członkowskim jest regulowane prawem Państwa Członkowskiego wykonania.

Artykuł 28

Dokumentacja

Strona, która w jednym z Państw Członkowskich wnosi o uznanie lub wykonanie orzeczenia wydanego w innym Państwie Członkowskim, przedstawia odpis orzeczenia spełniający warunki wymagane do stwierdzenia jego autentyczności wraz z odpisem sporządzonym przez właściwy organ przy użyciu formularza, którego wzór zamieszczono w załączniku I do niniejszego rozporządzenia.

Właściwe organy Państwa Członkowskiego wykonania nie mogą wymagać przetłumaczenia dokumentacji.

Artykuł 29

Pomoc prawna

Powód, któremu w Państwie Członkowskim pochodzenia przyznano całkowitą lub częściową pomoc prawną lub zwolnienie od kosztów i opłat, uprawniony jest w postępowaniu wykonawczym do najbardziej przychylnego traktowania w zakresie udzielania mu pomocy prawnej lub możliwie najwyższego zwolnienia od kosztów i opłat, jakie przewiduje prawo Państwa Członkowskiego wykonania.

Artykuł 30

Kaucja oraz zastaw lub depozyt

Na stronę, która w jednym z Państw Członkowskich wnosi o wykonanie orzeczenia wydanego w innym Państwie Członkowskim, nie można nałożyć obowiązku złożenia kaucji lub zastawu/depozytu, niezależnie od ich nazwy, podając jako powód, że jest ona obywatelem innego państwa lub że nie ma miejsca stałego zamieszkania w tym państwie.

Artykuł 31

Legalizacja lub podobne formalności

Dokumenty określone w art. 28 nie wymagają ani legalizacji, ani dopełnienia żadnej innej podobnej formalności.

Artykuł 32

Brak kontroli merytorycznej

1.           W trakcie postępowania wykonawczego orzeczenie wydane w Państwie Członkowskim w żadnym przypadku nie może być przedmiotem kontroli merytorycznej w innym Państwie Członkowskim.

2.           Niemniej jednak właściwy organ wykonawczy Państwa Członkowskiego może postanowić z urzędu o ograniczeniu wykonania orzeczenia sądu pochodzenia jedynie do części świadczeń alimentacyjnych w przypadku, gdy wykonanie orzeczenia w całości prowadziłoby według prawa Państwa Członkowskiego wykonania do naruszenia niepodlegającej zajęciu egzekucyjnemu części majątku dłużnika.

Artykuł 33

Odmowa lub zawieszenie wykonania

Postanowienie o całkowitej lub częściowej odmowie lub zawieszeniu wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia można wydać na wniosek dłużnika wyłącznie w następujących przypadkach:

a)      dłużnik powołuje się na nowe okoliczności lub okoliczności, które były nieznane sądowi pochodzenia w momencie wydawania orzeczenia;

b)      dłużnik złożył wniosek o ponowne zbadanie orzeczenia sądu pochodzenia zgodnie z art. 24 i nie podjęto jeszcze nowej decyzji;

c)      dłużnik spłacił już swój dług ;

d)      prawo uzyskania wykonania orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia uległo w całości lub w części przedawnieniu;

e)      orzeczenie wydane przez sąd pochodzenia jest niezgodne z orzeczeniem wydanym w Państwie Członkowskim wykonania lub z orzeczeniem, które spełnia warunki niezbędne dla jego uznania w Państwie Członkowskim wykonania.

Artykuł 34

Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania

1.           Na wniosek wierzyciela sąd pochodzenia może wydać polecenie miesięcznego automatycznego pobrania, którego adresatem jest, w innym Państwie Członkowskim, pracodawca dłużnika lub bank, w którym dłużnik posiada rachunek bankowy. Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania podlega w Państwie Członkowskim będącym adresatem takiemu samemu wykonaniu, jak orzeczenie, zgodnie z art. 25 i 26.

2.           Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania może zostać wydane wyłącznie, jeżeli orzeczenie zostało doręczone dłużnikowi w jeden ze sposobów określonych w art. 22.

3.           Wniosek o miesięczne automatyczne pobranie i polecenie miesięcznego automatycznego pobrania są zgodne z formularzami, których wzory zostały zamieszczone w załączniku III do niniejszego rozporządzenia.

4.           Polecenie miesięcznego automatycznego pobrania jest doręczane przez sąd pochodzenia listem poleconym z prośbą o potwierdzenie odbioru skierowanym do:

a)      pracodawcy dłużnika lub banku, w którym dłużnik posiada rachunek bieżący, oraz

b)      dłużnika, najpóźniej pięć dni później, wraz z orzeczeniem wydanym przez sąd pochodzenia i zawiadomieniem pisemnym zgodnym z formularzem, którego wzór został zamieszczony w załączniku IIIa do niniejszego rozporządzenia.

5.           W momencie otrzymania polecenia miesięcznego automatycznego pobrania jego adresat dokonuje pierwszego pobrania. Jeżeli adresat w żaden sposób nie jest w stanie dokonać pobrania, powiadamia o tym sąd pochodzenia najpóźniej w terminie 30 dni od daty potwierdzenia odbioru lub daty dokonania ostatniego pobrania.

6.           W przypadku gdy względem dłużnika zostało wydane polecenie automatycznego pobrania, dłużnik ma obowiązek informowania wierzyciela i sądu pochodzenia o każdej zmianie pracodawcy lub rachunku bankowego.

Artykuł 35

Polecenie tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego

1.           Wierzyciel może złożyć do sądu, który ma orzekać co do meritum sprawy, wniosek o wydanie polecenia tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego przeznaczonego, w innym Państwie Członkowskim, dla banku, w którym dłużnik posiada rachunek bankowy. Wniosek o tymczasowe zamrożenie i polecenie tymczasowego zamrożenia rachunku bankowego są zgodne z formularzami, których wzory zostały zamieszczone w załączniku IV do niniejszego rozporządzenia.

2.           Sąd postanawia w sprawie wniosku wierzyciela w ciągu ośmiu dni, nie powiadamiając dłużnika o wpłynięciu takiego wniosku i nie przyznając mu możliwości bycia wysłuchanym. Sąd wydaje polecenie tymczasowego zamrożenia, jeżeli uzna, że wniosek wierzyciela nie jest w sposób oczywisty pozbawiony podstaw i jeśli istnieje poważne ryzyko niewykonania zobowiązań przez dłużnika.

3.           Polecenie tymczasowego zamrożenia:

a)      jest doręczane przez sąd listem poleconym z prośbą o potwierdzenie odbioru do banku, w którym dłużnik posiada rachunek bieżący;

b)      od momentu otrzymania skutkuje zakazem przeprowadzania na rachunku bankowym wszelkich operacji, wskutek których posiadacz rachunku nie byłby w stanie wypłacić kwoty określonej w poleceniu tymczasowego zamrożenia.

4.           Wierzyciel i dłużnik są powiadamiani przez sąd o wydaniu polecenia tymczasowego zamrożenia listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, jak tylko polecenie to wywoła skutki opisane w ust. 3 lit. b).

5.           Dłużnik może złożyć wniosek o uchylenie polecenia tymczasowego zamrożenia do sądu, który wydał to polecenie; sąd ma osiem dni na wydanie postanowienia w sprawie tego wniosku. Sąd może uwzględnić wniosek, w razie potrzeby nakładając na dłużnika wymóg złożenia zabezpieczenia.

6.           Polecenie tymczasowego zamrożenia przestaje wywoływać skutki prawne w momencie, gdy sąd zarządzi jego uchylenie lub jeśli nie postanowi w sprawie wniosku w ciągu ośmiu dni, najpóźniej zaś, gdy sąd wyda orzeczenie co do istoty sprawy. Polecenie tymczasowego zamrożenia może również zostać zastąpione poleceniem miesięcznego automatycznego pobrania w momencie, gdy zapadnie orzeczenie co do istoty sprawy i jeśli wierzyciel złożył o to wniosek zgodnie z art. 34.

Orzeczenie uchylające polecenie tymczasowego zamrożenia jest doręczane przez sąd do banku listem poleconym z prośbą o potwierdzenie odbioru.

Artykuł 36

Kolejność spłacania wierzytelności alimentacyjnych

Wierzytelności alimentacyjne są spłacane w pierwszej kolejności, przed wszystkimi pozostałymi długami dłużnika, w tym również przed długami wynikającymi z kosztów wykonania orzeczeń.

Rozdział VII

Dokumenty urzędowe i ugody

Artykuł 37

Wykonalność dokumentów urzędowych i ugód

Dokumenty urzędowe sporządzone i wykonalne w Państwie Członkowskim, a także ugody między stronami wykonalne w Państwie Członkowskim, uznaje się i wykonuje na równi z orzeczeniami zgodnie z art. 25.

Artykuł 38

Wykonanie dokumentów urzędowych i ugód

1.           Przepisy rozdziału VI mają zastosowanie, w razie konieczności, do uznawania i wykonywania zawartych między stronami i wykonalnych dokumentów urzędowych i ugód. Właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym dany dokument urzędowy lub ugoda zawarta między stronami są wykonalne, wydaje, na wniosek każdej zainteresowanej strony, odpis dokumentu sporządzony przy użyciu formularza, którego wzór został zamieszczony w załączniku II do niniejszego rozporządzenia.

2.           Wierzyciel, który zamierza skorzystać z przepisów art. 34 i 35, może zwrócić się do sądu swojego miejsca stałego zamieszkania.

Rozdział VIII

Współpraca

Artykuł 39

Organy centralne

1.           Każde Państwo Członkowskie wyznacza jeden lub kilka organów centralnych wspierających je w stosowaniu niniejszego rozporządzenia oraz określa właściwość miejscową i rzeczową każdego z nich.

2.           Jeżeli Państwo Członkowskie wyznacza więcej niż jeden organ centralny, komunikaty wysyła się z zasady bezpośrednio do organu właściwego. Jeżeli komunikat zostanie wysłany do organu niebędącego organem właściwym, organ ten jest zobowiązany do przesłania go do organu właściwego i poinformowania o tym nadawcy.

3.           Państwa Członkowskie przekazują Komisji w ciągu sześciu miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia:

a)      nazwy, adresy i sposoby komunikowania się organów centralnych wyznaczonych na podstawie niniejszego artykułu;

b)      informację o tym, jakie języki są dopuszczalne dla komunikatów skierowanych do tych organów centralnych.

Państwa Członkowskie przekazują Komisji wszelkie zmiany dotyczące tych informacji.

Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.

Artykuł 40

Zadania ogólne

Organy centralne przekazują informacje dotyczące krajowych przepisów prawnych i postępowań w zakresie zobowiązań alimentacyjnych oraz podejmują środki zmierzające do usprawnienia stosowania niniejszego rozporządzenia, a także wzmocnienia ich współpracy. Do tego celu używa się Europejskiej Sieci Sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, utworzonej decyzją nr 2001/470/WE.

Artykuł 41

Współpraca w szczególnych przypadkach

1.           Organy centralne współpracują w szczególnych przypadkach dla osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia. Z tego względu, działając bezpośrednio lub za pośrednictwem władz publicznych lub innych instytucji, podejmują wszelkie właściwe kroki w celu:

a)      gromadzenia i wymiany informacji:

(i)      na temat sytuacji wierzyciela i dłużnika, stosując w szczególności art. 44-47,

(ii)      na temat wszelkich postępowań w toku lub

(iii)     na temat wszelkich wydanych orzeczeń;

b)      zapewnienia informacji i pomocy wierzycielom, którzy uczestniczą w postępowaniu na ich terytorium;

c)      ułatwienia zawarcia ugody między wierzycielami i dłużnikami poprzez mediację lub inne środki, oraz ułatwienia współpracy transgranicznej w tym celu.

2.           Wierzyciel mający miejsce stałego zamieszkania w Państwie Członkowskim, jeśli wystąpi z takim wnioskiem, jest zastępowany przez:

a)      organ centralny Państwa Członkowskiego, na terytorium którego znajduje się sąd, przed którym wytoczono powództwo w sprawie zobowiązań alimentacyjnych, lub

b)      organ centralny Państwa Członkowskiego wykonania.

Do celów stosowania niniejszego ustępu zastępstwo obejmuje wszystkie kroki umożliwiające uzyskanie orzeczenia oraz skuteczną egzekucję należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych.

Artykuł 42

Metoda pracy

1.           Do organu centralnego Państwa Członkowskiego może wpłynąć wniosek o udzielenie pomocy na mocy art. 41 złożony bezpośrednio przez wierzyciela albo za pośrednictwem organu centralnego Państwa Członkowskiego, w którym wierzyciel ma miejsce stałego zamieszkania.

Wierzyciel może złożyć wniosek do sądu swojego miejsca stałego zamieszkania, który podejmuje konieczne środki, aby zapewnić przekazanie wniosku i jego wykonanie, w porozumieniu z organem centralnym Państwa Członkowskiego, w którym siedzibę ma sąd.

2.           Wniosek o udzielenie pomocy zawiera wszelkie dostępne informacje przydatne do jego wykonania.

3.           Z zastrzeżeniem ust. 4, pomoc udzielana przez organy centralne, władze publiczne lub inne instytucje zgodnie z art. 41, jak również przez osoby wyznaczone przez te organy, jest wolna od opłat.

4.           Wierzyciel może być wezwany do udziału w kosztach związanych z zastępstwem, poniesionych zgodnie z art. 41 ust. 2. Niemniej jednak nie można żądać żadnego udziału w kosztach od wierzyciela, który w Państwie Członkowskim, w którym ma miejsce stałego zamieszkania, spełnia warunki wymagane do zwolnienia od kosztów sądowych.

5.           Każdy organ centralny sam pokrywa własne koszty.

Artykuł 43

Posiedzenia

1.           W celu ułatwienia stosowania niniejszego rozporządzenia, organy centralne odbywają regularnie posiedzenia.

2.           Posiedzenia te zwołuje się zgodnie z decyzją nr 2001/470/WE ustanawiającą Europejską Sieć Sądową w sprawach cywilnych i handlowych.

Artykuł 44

Dostęp do informacji

1.           Organy centralne udostępniają informacje ułatwiające egzekucję należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych na warunkach przewidzianych w niniejszym rozdziale. Informacje te są dostarczane w następujących celach:

a)      zlokalizowanie dłużnika;

b)      oszacowanie majątku dłużnika, w szczególności kwoty i charakteru jego dochodów;

c)      określenie pracodawcy dłużnika;

d)      określenie rachunków bankowych, których posiadaczem jest dłużnik.

2.           Informacje określone w ust. 1 obejmują przynajmniej te, którymi dysponują administracje i organy w Państwach Członkowskich uprawnione w następujących dziedzinach:

a)      podatki i inne obciążenia fiskalne,

b)      system zabezpieczeń społecznych, w tym pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne od pracodawców,

c)      rejestry ludności,

d)      rejestry własności,

e)      rejestracja pojazdów silnikowych,

f)       banki centralne.

3.           Dostęp do informacji określonych w niniejszym artykule nie może w żadnym razie skutkować utworzeniem w danym Państwie Członkowskim nowych rejestrów.

Artykuł 45

Przekazywanie informacji

1.           Wierzyciel może zwrócić się z wnioskiem do wnioskującego o informacje organu centralnego Państwa Członkowskiego, w którym ma miejsce stałego zamieszkania, za pośrednictwem sądu swojego miejsca stałego zamieszkania, który przekaże jego wniosek, jeśli uzna, że jest on zgodny z warunkami przewidzianymi w niniejszym rozdziale.

2.           Organ centralny przedstawia wniosek o przekazanie informacji innemu organowi centralnemu, posługując się w tym celu formularzem, którego wzór zamieszczono w załączniku V do niniejszego rozporządzenia.

3.           Wniosek mający na celu uzyskanie informacji określonych w art. 44 ust. 1 lit. a) można złożyć w każdej chwili. Wniosek mający na celu uzyskanie informacji określonych w art. 44 ust. 1 lit. b), c) i d) można złożyć w przypadku, gdy wierzyciel jest w stanie przedstawić odpis orzeczenia na mocy art. 28 lub odpis dokumentu na mocy art. 38 ust. 1.

4.           Oprócz formularza określonego w ust. 1 organ centralny wezwany do udzielenia informacji może domagać się od organu centralnego wnioskującego o informacje przedstawienia dodatkowej dokumentacji, aby zrealizować cele określone w art. 44 ust. 1.

5.           Przedstawia się tłumaczenie dodatkowej dokumentacji, chyba że Państwo Członkowskie wezwane do udzielenia informacji zwalnia z przestrzegania tego wymogu. Państwa Członkowskie informują Komisję najpóźniej sześć miesięcy od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia o tym, czy postanowiły wprowadzić wymóg tłumaczenia dodatkowej dokumentacji na mocy niniejszego ustępu.

Komisja podaje te informacje do wiadomości publicznej.

Jeżeli wniosek o przekazanie informacji jest składany z inicjatywy wierzyciela, który uzyskał całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tłumaczenie zapewnia organ wnioskujący o informacje, nie obarczając kosztami wierzyciela.

6.           Organy centralne wezwane do udzielenia informacji przekazują informacje organom wnioskującym o informacje. Jeżeli organ wezwany do udzielenia informacji nie jest w stanie dostarczyć tych informacji, powiadamia o tym bezzwłocznie organ wnioskujący o informacje, wyszczególniając powody, dla których udzielenie informacji jest niemożliwe.

Artykuł 46

Wykorzystanie informacji

1.           Organ centralny wnioskujący o informacje, który otrzymuje dane informacje, przekazuje je bezzwłocznie sądowi, który przekazał wniosek zgodnie z art. 45 ust. 1. Organ centralny wnioskujący o informacje po przekazaniu ich sądowi dokonuje zniszczenia tych informacji.

2.           Informacje przekazane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem mogą zostać wykorzystane wyłącznie przez sąd, jedynie do celów ułatwienia egzekucji należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych. Sąd może jednak przekazać te informacje, nie ujawniając ich wierzycielowi, właściwym organom do celów doręczenia aktu sądowego lub pozasądowego, jak również organom uprawnionym do wykonania orzeczenia. Organy te dokonują zniszczenia tych informacji natychmiast po ich wykorzystaniu.

3.           Sąd może przechowywać informacje przekazane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem tak długo, jak długo potrzebuje ich do celów ułatwienia egzekucji należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych. Termin przechowywania informacji nie może przekraczać roku.

Artykuł 47

Informowanie dłużnika

Organ centralny podaje do wiadomości dłużnika:

a)      jakie informacje przekazał i w jaki sposób je uzyskał;

b)      komu informacje te zostały przekazane;

c)      warunki, na których informacje te mogą zostać wykorzystane na mocy niniejszego rozporządzenia;

d)      prawa i środki odwoławcze, z jakich może skorzystać dłużnik zgodnie z ustawodawstwem krajowym przyjętym zgodnie z dyrektywą 95/46/WE;

e)      dane organu nadzorczego utworzonego zgodnie z dyrektywą 95/46/WE, zarówno w Państwie Członkowskim organu centralnego wnioskującego o informacje, jak i w Państwie Członkowskim organu centralnego wezwanego do udzielenia informacji,

chyba że organ centralny wnioskujący o informacje zaznaczył we wniosku o przekazanie informacji przedstawionym zgodnie z art. 45 ust. 2, że powiadomienie dłużnika byłoby z uszczerbkiem dla skutecznej egzekucji należności z tytułu wierzytelności alimentacyjnych; w takim przypadku organ centralny wezwany do udzielenia informacji odracza powiadomienie dłużnika na okres nie dłuższy niż 60 dni.

Rozdział IX

Przepisy ogólne i końcowe

Artykuł 48

Związek z innymi instrumentami wspólnotowymi

1.           W zakresie zobowiązań alimentacyjnych niniejsze rozporządzenie zastępuje rozporządzenie (WE) nr 44/2001 oraz rozporządzenie (WE) nr 805/2004.

2.           Artykułu 19 rozporządzenia (WE) nr 1348/2000 nie stosuje się w zakresie zobowiązań alimentacyjnych.

3.           Z zastrzeżeniem ust. 2, niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla stosowania rozporządzenia (WE) nr 1348/2000 i rozporządzenia (WE) nr 1206/2001.

Artykuł 49

Związek z innymi instrumentami

Niniejsze rozporządzenie ma w Państwach Członkowskich pierwszeństwo przed konwencjami i traktatami, które dotyczą dziedzin regulowanych przepisami niniejszego rozporządzenia i których stronami są Państwa Członkowskie.

Artykuł 50

Zmiana załączników

Wszelkie zmiany załączników do niniejszego rozporządzenia są przyjmowane zgodnie z procedurą doradczą określoną w art. 51 ust. 2.

Artykuł 51

Komitet

1.           Komisja jest wspierana przez komitet, który składa się z przedstawicieli Państw Członkowskich i któremu przewodniczy przedstawiciel Komisji.

2.           W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się procedurę doradczą przewidzianą w art. 3 decyzji Rady 1999/468/WE, uwzględniając przepisy art. 7 ust. 3 tej decyzji.

Artykuł 52

Przepisy przejściowe

1.           Przepisy niniejszego rozporządzenia stosuje się wyłącznie do postępowań wszczętych, dokumentów urzędowych otrzymanych oraz ugód zawartych po jego wejściu w życie.

2.           Jednakże:

a)      artykuły 12-21 dotyczące prawa właściwego stosuje się w odniesieniu do postępowania będącego w toku w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, jeżeli wszystkie strony zgodzą się na to wyraźnie lub w inny bezsprzeczny sposób;

b)      artykuły 27-36 dotyczące wykonania stosuje się do orzeczeń i dokumentów urzędowych, których wykonalność została stwierdzona zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 44/2001 lub które zostały poświadczone jako Europejski Tytuł Egzekucyjny zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 805/2004 w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia;

c)      artykuły 39-47 dotyczące współpracy stosuje się w odniesieniu do wszystkich postępowań będących w toku w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Artykuł 53

Wejście w życie

1.           Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2008 r.

2.           Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2009 r., z wyjątkiem art. 22 ust. 3, art. 39 i art. 45 ust. 5, które stosuje się od dnia wejścia w życie.

Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli,

                                                                       W imieniu Rady

                                                                       Przewodniczący

ZAŁĄCZNIK

ZAŁĄCZNIK I

1. Państwo Członkowskie AT □ BE □ CY □ CZ □ DE □ EE □ EL □ ES □ FI □ FR □ HU □ [IE □] IT □ LT □ LU □ LV □ MT □ NL □ PL □ PT □ SE □ SI □ SK □ [UK □]

(*)Pole nieobowiązkowe

ZAŁĄCZNIK II

1. Państwo Członkowskie AT □ BE □ CY □ CZ □ DE □ EE □ EL □ ES □ FI □ FR □ HU □ [IE □] IT □ LT □ LU □ LV □ MT □ NL □ PL □ PT □ SE □ SI □ SK □ [UK □]

(*)Pole nieobowiązkowe

ZAŁĄCZNIK III

1. Państwo Członkowskie AT □ BE □ CY □ CZ □ DE □ EE □ EL □ ES □ FI □ FR □ HU □ [IE □] IT □ LT □ LU □ LV □ MT □ NL □ PL □ PT □ SE □ SI □ SK □ [UK □]

(*)Pole nieobowiązkowe

ZAŁĄCZNIK IIIa

1. Ponowne zbadanie orzeczenia Zostało wobec Pana(-i) wydane polecenie miesięcznego automatycznego pobrania. Polecenie to wraz z orzeczeniem sądu pochodzenia zostało Panu(-i) doręczone jednocześnie z niniejszym powiadomieniem. Ma Pan(i) prawo złożyć wniosek o ponowne zbadane orzeczenia wydanego przez sąd pochodzenia, jeżeli nie stawił(a) się Pan(i) przed tym sądem i: a) jeśli nie otrzymał(a) Pan(i) pisma wszczynającego postępowanie lub dokumentu równorzędnego lub b) jeśli nie mógł(a) Pan(i) zakwestionować wierzytelności alimentacyjnych z powodu działania siły wyższej lub ze względu na okoliczności wyjątkowe, za które nie ponosi Pan(i) winy. Prawo do wystąpienia z wnioskiem o ponowne zbadanie orzeczenia może zostać wykonane w terminie …………… dni od dnia, w którym otrzymał(a) Pan(i) niniejsze powiadomienie.

ZAŁĄCZNIK IV

1. Państwo Członkowskie AT □ BE □ CY □ CZ □ DE □ EE □ EL □ ES □ FI □ FR □ HU □ [IE □] IT □ LT □ LU □ LV □ MT □ NL □ PL □ PT □ SE □ SI □ SK □ [UK □]

(*)Pole nieobowiązkowe